ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΕΥΠΙΣΤΙΑ

Οι επιστήμονες έχουν την τάση να υιοθετούν μια ισχυρή άποψη για την αλήθεια,εφόσον αυτή βασίζεται σε παρατηρήσεις και πειράματα που έχουν όμοια αποτελέσματα.Η γλώσσα της επιστήμης είναι τα μαθηματικά, με την βοήθεια των οποίων ποσοτικοποιούνται οι παρατηρήσεις αυτές.
Η επιστήμη έχει συνέπεια. Δεν κρατάει ξένα σώματα μέσα στον χώρο της. Ότι συμβαίνει σε οποιοδήποτε σημείο μιας επιστημονικής θεωρίας, πρέπει να δένει με όλα τα υπόλοιπα. Ότι λέμε και ότι κάνουμε μέσα στο χώρο της επιστήμης ταιριάζει με όλα τα άλλα σαν ένα τεράστιο παζλ που δεν εχει κενά. Ότι δεν ταιριάζει αποκόπτεται και ξεχνιέται. Έχουν υπάρξει θαυμάσιες θεωρίες που όμως κατέρρευσαν γιατι δεν ήταν συνεπείς με το όλον ή περιείχαν ένα τόσο μα τόσο μικρό λάθος. Οι επιστήμονες κάνουν λάθη, αλλά διαθέτουν την σιγουριά ότι όταν τα κάνουν, υπάρχει πίσω τους μια ασφαλέστατη διαδικασία που θα τα αποκαλύψει.
Όταν ανακοινώνεται το αποτέλεσμα ενός πειράματος από κάποιο εργαστήριο, τότε δεκάδες άλλα παρόμοια εργαστήρια, εκτελούν το ίδιο πείραμα, αναπαράγοντας τις συνθήκες και επιβεβαιώνουν ή απορρίπτουν το αποτέλεσμα. Στην επιστήμη δεν υπάρχει χώρος για να κρυφτείς.
Η επιστήμη έχει αντικειμενικότητα. Δεν υπεισέρχονται προσωπικές απόψεις, αντιζηλίες, προκαταλήψεις και άλλα ψυχολογικά προβλήματα.
Παρόλα αυτά οι επιστήμονες πάντα ανησυχούν για οποιαδήποτε φιλοσοφική ασάφεια σχετικά με την πραγματικότητα ή τη σημασία της αλήθειας.
Η αλήθεια είναι ότι είναι δύσκολη δουλειά να καταφέρουμε τη φύση να μας αποκαλύψει τις <<αλήθειες>> της, και μάλιστα με τόσο πολύ θόρυβο που υπάρχει γύρω μας. Ο θόρυβος αυτός έχει την μορφή, εκτός των αντικειμενικών δυσκολιών σχεδίασης και πραγματοποίησης των πειραμάτων ή των μαθηματικών δυσκολιών, θεατών, καλοθελητών και τσαρλατάνων που σκορπίζουν περιττά εμπόδια στο δρόμο μας. Αυτό που πρέπει όμως να χαρακτηρίζει ένα επιστήμονα ,όπως τονίσαμε,είναι τουλάχιστον η συνέπεια. Οι αλήθειες που αφορούν την καθημερινή μας ζωή είναι τόσο πολύ(ή μήπως τόσο λίγο?) ανοιχτές στη φιλοσοφική αμφισβήτηση, όσο είναι και οι επιστημονικές αλήθειες. Τουλάχιστον δεν πρέπει να έχουμε δύο μέτρα και δύο σταθμά. Μια από τις επιταγές της Γαλλικής επανάστασης, η ισότητα, απαιτεί να μετράμε όλοι με το ίδιο μέτρο.
Τι συμβαίνει στην καθημερινή μας ζωή? Ψευδοεπιστημονικές ανοησίες αποτελούν ένα ενοχλητικά περίοπτο τμήμα της κουλτούρας της εποχής μας. Μιας εποχής που κυκλοφορούν οι περισσότεροι στην ιστορία της ανθρωπότητας άνθρωποι με <<πτυχία>>!
Ταυτόχρονα, αν ρίξετε μια ματιά στην τηλεόραση ή στα περίπτερα, μάλλον είναι η εποχή που κυκλοφορούν και οι περισσότερες ανοησίες!
Προσέξτε ένα παράδειγμα:Από άρθρο περιοδικού: πασίγνωστη σταρ του κινηματογράφου κάθε φορά που κάνει μπάνιο τοποθετεί 4 κομμάτια χαλαζία(ένας κρύσταλλος) στις 4 γωνιές της μπανιέρας. Γιατί όμως?Η συνταγή έχει ως εξής:Καθένας από τους 4 κρυστάλλους χαλαζία <<προγραμματίζεται>> για να εκπέμπει απαλή, στοργική(?),χαλαρωτική,κρυστάλλινη ενέργεια. Οι κρύσταλλοι παράγουν ένα πεδίο θετικής κρυσταλλικής ενέργειας(!) που θα περιβάλλει τον καθένα μέσα στο μπάνιο.
Προφανώς το περιοδικό έμμεσα προτρέπει τους επιρρεπείς αναγνώστες του να πράξουν το ίδιο μπας και δουν άσπρη μέρα!
Γλώσσα σαν και αυτή αποτελεί κόλπο εξαπάτησης. Ακούγεται αρκετά <<επιστημονική>>, κρύσταλλοι,χαλαζίας,πεδία, έτσι ώστε να εξαπατά τον αθώο και τον εύπιστο.
Παρατήρηση 1) Η λέξη προγραμματισμός είναι κάτι που αφορά υπολογιστές ή προετοιμασία μελλοντικών πράξεων η εργασιών με συγκεκριμένη σειρά και δομή. Η λέξη δεν σημαίνει τίποτε όταν αναφέρεται σε κρυστάλλους.
Παρατήρηση 2) Η ενέργεια και το πεδίο είναι έννοιες που ορίζονται πολύ προσεκτικά και επακριβώς από τη φυσική. Δεν βγαίνεις για ψώνια και μπαίνοντας σε κάποιο κατάστημα ζητάς και μισό κιλό πεδίο! Ενέργειες <<στοργικές>> ή <<κρυστάλλινες>> δεν υπάρχουν, είτε θετικές, είτε αρνητικές ,είτε και τα δύο μαζί!! Εγώ τουλάχιστον την στοργή την αντιλαμβάνομαι διαφορετικά!Δεν κυκλοφορεί και πολύ μεταξύ των ανθρώπων, αλλά πιστέψτε με:κανένας κρύσταλλος δεν θα σας την δώσει!!
Παρεμπιπτόντως την άλλη φορά που θα επισκεφτείτε και σεις (σαν άνθρωπος της εποχής μας βεβαίως!) τον εναλλακτικό θεραπευτή σας που ισχυρίζεται ότι εξισορροπεί τα ενεργειακά σας πεδία, σας προκαλώ να τον προκαλέσετε να σας πει τι εννοεί. Είμαι σίγουρος ότι δεν θα καταλάβετε! Η απάντηση θα είναι ένα απόλυτο τίποτα!Η μια έκφραση που μου αρέσει:Ολοκληρωμένες βλακείες!
Περιόρισα το παράδειγμα μου σε κρυστάλλους, διότι έπρεπε κάπου να βάλω μια τελεία. Οι καταστάσεις όμως αυτές δεν έχουν τελειωμό. Η επινοητικότητα των αγυρτών που μας περιβάλλουν δεν γνωρίζει όρια. Η μήπως η ευπιστία μας? Ο Αινστάιν είχε πει κάτι πετυχημένο: Δύο πράγματα είναι άπειρα, το σύμπαν και η ανθρώπινη βλακεία. Για το πρώτο δεν είμαι καθόλου βέβαιος.
Τι άλλο έχουμε? <<Αγγέλους>>,<<μέντιουμ>>,<<τηλεπαθητική>>,<<ομοιοπαθητική>>,<<κβαντική θεραπεία>>,<<ραβδοσκόπους>>,<<ταρό>>,<<κρυστάλλινες σφαίρες>>,<<αντικείμενα με μαγικές ιδιότητες>> <<ζώδια>> και άλλα πολλά.
Είναι απορίας άξιον, πώς ο σημερινός ενημερωμένος(?) ή και εν πολλοίς μορφωμένος(?) άνθρωπος, θα άνοιγε με ευκολία το πορτοφόλι του για να δοκιμάσει ή να αποκτήσει όλες αυτές τις θαυμαστές ιδιότητες που του υπόσχονται οι τσαρλατάνοι, ενώ παραμένει επιφυλακτικός απέναντι στην επιστήμη. Πάντα είχα την απορία για το πόσο έχει ανέβει το μέσο πνευματικό επίπεδο των ανθρώπων από την εποχή του μεσαίωνα. Δυστυχώς δεν υπάρχουν στοιχεία, αλλά αν υπήρχαν δεν αποκλείεται να είχαμε εκπλήξεις! Σε αυτό το σημειο έχω κάποια εξήγηση, αλλά αυτό είναι θέμα άλλου άρθρου.
Φαίνεται λοιπόν ότι είμαστε εύπιστες πειθήνιες αγελάδες, ανυπόμονα θύματα αγυρτών και απατεώνων, που μας αρμέγουν και παχαίνουν από το γάλα μας.
Φαίνεται επίσης ότι υπάρχει πολύς πλούτος, για οποιονδήποτε θέλει να εκπορνεύσει τη γλώσσα και το θαύμα της επιστήμης.
Μήπως όμως υπερβάλλουμε κάπως. Μήπως πρέπει να αφήσουμε το τρελό στην τρέλα του? Αν οι άνθρωποι θέλουν να πιστεύουν σε σκουπίδια όπως η αστρολογία, ο μήνας γέννησης, πλανήτες και οι κρύσταλλοι με τις μαγικές ιδιότητες, γιατί να μην τους αφήσουμε? Μήπως όλα αυτά είναι ένα κακόγουστο αβλαβές αστείο?
Ο καθένας κάνει και πιστεύει ότι θέλει. Έτσι πρέπει να γίνεται.
Ωστόσο, είναι πολύ λυπηρό όταν σκεφτόμαστε όλα αυτά που χάνουν. Η επιστήμη είναι γεμάτη θαύματα! Το σύμπαν κρύβει τόσα μυστήρια, που για να κατανοηθεί και να εξερευνηθεί το μόνο που δεν χρειάζεται είναι η βοήθεια των μάγων, των πνευματιστών και των ψυχικών απατεώνων.Στην καλύτερη περίπτωση όλοι αυτοί αποτελούν μια ψυχοφθόρο παραζάλη, έναν ανούσιο θόρυβο. Στην χειρότερη είναι επικίνδυνοι καιροσκόποι και κερδοσκόποι.
Ένας άλλος κίνδυνος που ελλοχεύει, ο κυριώτερος κατά την γνώμη μου, είναι να δημιουργήσουμε ατόμα εύπιστα, οπαδούς της <<εύκολης λύσης>>, ατόμα επιφανειακά <<απροβλημάτιστα>> γεμάτα όμως άλυτα προβλήματα. Άτομα που θα αγχώνονται ακόμα και από το προφανές, και θα εμπιστεύονται την τύχη τους στον πρώτο τυχόντα, ο οποίος θα εκμεταλλεύεται την ευπιστία τους(για κάθε χρήση!) βομβαρδίζοντας τα με <<πανέμορφα>> και εύπεπτα λεκτικά σχήματα=επικερδείς μπαρούφες!
Ο πραγματικός κόσμος, όπως ορθά κατανοείται διά της επιστημονικής οδού, είναι, πιστέψτε το, βαθύτατα όμορφος,σαγηνευτικός και ανεξάντλητα ενδιαφέρων. Άνθρωποι που έχουν κατανοήσει την επιστημονική μέθοδο, επιλύουν καλύτερα τα καθημερινά τους προβλήματα και τουλάχιστον έχουν καταφέρει να ξεχωρίζουν το σημαντικό από το ασήμαντο. Έχουν καταφέρει να περιορίσουν τον θόρυβο.Έχουν καταφέρει τουλάχιστον να ξεχωρίσουν την βούρτσα από την πιπεριά!
Αξίζει να πείσουμε τους ανθρώπους, και εδώ έχουμε σοβαρή ευθύνη αλλά και αποστολή οι επιστήμονες, να καταβάλλουν σοβαρή προσπάθεια να τον κατανοήσουν,απερίσπαστοι από τα ψεύτικα θαύματα των γκουρού της New Age και των ιεροκηρύκων του παραφυσικού.
ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΙΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑ